Zo help je de wilde bijen deze winter

Zo help je de wilde bijen deze winter
wilde bij op de smeerwortel

Permacultuur gaat veel over vooruitdenken. Vooruitdenken over het effect van je acties op de komende generaties mensen, maar ook over het effect van je acties over de komende generaties niet-menselijke aardbewoners. Hoe kun je ervoor zorgen dat je acties meer leven mogelijk maken in plaats van minder? Vaak is dat gewoon een kwestie van minder doen…

Alle insecten zijn heel erg belangrijk. Samen met planten, bacteriën en talloos andere kleine grut dragen ze het hele voedselweb op hun rug. En toch gaan we daar heel erg slordig mee om. Bijen en wilde bijen hebben wat meer knuffelgehalte dan muggen (bijvoorbeeld) dus laten we ons daar op concentreren in dit artikel.

Vooruitdenken over de wilde bijen

Zo help je de wilde bijen deze winter
wilgenkatjes met geel stuifmeel

De winter is het knotseizoen. In ons waterlandschap zijn er genoeg wilgen te knotten. Bij de boerderij bouwen we mooie takkenrillen van het gesnoeide hout, of leggen het opzij voor het kweken van oesterzwammen. 

Wilgen zijn ook de bomen die heel vroeg in het voorjaar een belangrijke voedselbron zijn voor wilde bijen. Het eiwitrijke stuifmeel dat te vinden is op de katjes zorgt ervoor dat de eierstokken van de koningin aardhommel kunnen rijpen en zij vervolgens eieren kan leggen. Zonder dit stuifmeel geen volgende generatie hommels…

Als je wilgen knot dragen ze in datzelfde jaar geen katjes. Hoe doe je dat dan? Gefaseerd! We hebben dus de helft van de wilgen dit jaar geknot en de helft met rust gelaten. Dit is ook een goede aanpak voor in de zomer als je bloemrijke bermen wilt maaien – laat genoeg over voor de insecten, die hebben ook gewoon voedsel en onderdak nodig, en wij hebben hun weer nodig.

Hoe help je de insecten nog verder?

Zo help je de wilde bijen deze winter
dode stengels van de kaardebol

Misschien heb je geen wilgen die geknot moeten worden. Hoe kun je ervoor zorgen dat bijen en andere insecten de winter goed doorkomen?

Vooral niet te netjes zijn in de tuin. Veel bijen en andere insecten nestelen en overwinteren in hout, holle stengels en onder de grond. Als je alles weghaalt, of wild ga spitten in de herfst en winter laat je geen plek over voor je gratis tuinmedewerkers.

Vaste, inheemse bloemen planten, vooral voorjaar- en herfstbloeiers

Zo help je de wilde bijen deze winter
smeerwortel, een vroege bloeier die ook als mulch-plant kan fungeren

In de zomer zijn er meestal veel bloemen te vinden. In het vroege voorjaar en in de herfst zijn er vaak minder. Je kunt insecten op deze momenten helpen door ervoor te zorgen dat je een volledige ‘bloesemboog’ hebt – dat je een verzameling bloemen hebt die de hele vliegtijd van insecten overlappen, en natuurlijk het liefst met zoveel mogelijk inheemse soorten.

Voor wilde bijen is het ook belangrijk dat de bloemen zich dichtbij geschikte nestelplaatsen bevinden. Veel wilde bijen vliegen niet zo ver en moeten voedsel dichtbij huis kunnen vinden.

Paardenbloemen

Zo help je de wilde bijen deze winter
straatpaardenbloem

Ik heb er al een paar zien bloeien, in januari! Zo warm is het. Laat ze staan. Paardenbloemen vormen een van de belangrijkste voedselbronnen voor insecten en ook voor vogels op een moment dat er niet zoveel meer te vinden is. Je kunt ze eten en ze zijn nog mooi ook!