Waar natuur-dodende monoculturen van landbouwgewassen het platteland domineren, heerst in de stad een andere dodelijke monocultuur: die van asfalt en steen.
De auto heeft een buitenproportionele invloed op hoe we onze leefomgeving inrichten. Parkeerterreinen, met hun eindeloze vlaktes van asfalt, zijn een pijnlijk voorbeeld van hoe we het Leven onmogelijk maken, met als gevolg: hittestress, wateroverlast, vervuiling…
Gelukkig zoeken steeds meer mensen naar alternatieven: door te kiezen voor een deelauto of een autovrij leven. Minder kosten, minder CO₂-uitstoot en ruimte voor gemeenschappelijke tuinen… voor plekken om elkaar en de natuur weer te ontmoeten. Plekken om samen te werken aan een nieuwe, levensondersteunende cultuur.
Maar asfalt vervangen door groen is lang niet altijd populair… dus hoe overtuig je je buren?
Beelden spreken luider dan woorden, en emoties luider dan feiten
Iedereen weet het eigenlijk wel: de hittestress in de stad neemt toe, wateroverlast wordt steeds meer een probleem, en we moeten af van fossiele brandstoffen.
Maar toch veranderen we ons gedrag zelden door feiten en cijfers.
Wel door gevoel, door verlangen. De verbeelding van hoe het óók zou kunnen: Waar word jij blij van? Wat mis je in je eigen buurt? Hoe zou het hier mooier, gezonder, fijner kunnen zijn?
Wat helpt dan om zo een gesprek aan te zwengelen?
Een goed doordacht conceptontwerp: een beeld op papier, van je eigen droom. En van wat er op praktische vlakte mogelijk zou kunnen zijn. Zo’n ontwerp kan dienen als kapstok voor een gesprek over de dromen en ideeën van je buurtgenoten.
Een beeld die het hart en het hoofd aanspreekt.
Het voordeel van een goed gemaakte conceptontwerp is dat het niet alleen inspireert, maar je ook meteen inzicht geeft in mogelijke knelpunten en valkuilen. Denk aan ondergrondse kabels en riolering, zaken waar je bij het ontwerp rekening mee moet houden. Je kunt daarmee voorbereid zijn op bezwaren van buren én onderbouwen waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt.
Voor een nog geheime locatie in Zwolle mocht ik zo’n conceptontwerp maken. Een grijs parkeerterrein van 300 m² transformeerde ik op papier tot een eetbaar ecosysteempje: mini-voedselbossen, bloeiende vaste planten, een paar moestuinbakken, een ruime ontmoetingsplek voor buurtbijeenkomsten, en een fijne rustplek voor ouderen uit het nabijgelegen verzorgingshuis. In de zomer kunnen zij, op weg naar de supermarkt, even uitrusten in de schaduw van een boom en genieten van de tuin.
Met deze tekening gaat de initiatiefnemer de buurt in om te kijken of hij enthousiasme en samenwerking kan aanwakkeren.
Praktische overwegingen
Tijdens het ontwerpproces hebben we ook alle praktische obstakels onder de loep genomen. Eén daarvan: de parkeerplekken. Er staan meestal negen auto’s geparkeerd, dus die ruimte moet je ergens anders terugvinden. Door simpelweg een rondje door de wijk te lopen, zagen we dat sommige parkeerterreinen niet efficiënt zijn ingericht. Daar liggen kansen!
Wil je openbare parkeerplekken omtoveren tot groen? Dan moet je met van alles rekening houden. Gelukkig kan de gemeente je hierbij goed ondersteunen. Maar bij het ontwerp zelf is het belangrijk om o.a. te letten op ondergrondse leidingen, toegang tot achterommetjes, zichtlijnen en de breedte van paden.
Met een klicmelding kun je achterhalen waar leidingen precies lopen. Op dit terrein bleken er veel buizen recht door het midden te gaan. Daar kunnen dus geen bomen of struiken geplant worden. Daarom hebben we op die plek gekozen voor een grasveld en losse moestuinbakken, die je indien nodig kunt verplaatsen.
Toegang, paden, materialen, het zijn allemaal dingen om goed over na te denken. Eigenlijk is het niet zo anders dan je eigen tuin ontwerpen: de juiste elementen op de juiste plek zetten. Structuur, functie en sfeer in balans brengen. Alleen nu… samen met de buurt.