De kippen kringloop

Leven in een ecosysteem is mogelijk gemaakt door het kringlopen van materie en energie. 

Planten zijn de eerste stap omdat ze energie van zonlicht kunnen veranderen in voedsel voor andere organismen.

Ecosystemen gebruiken het (huidige) zonlicht voor hun energie. Mensen gebruiken oud zonlicht (fossiele brandstoffen) voor hun energie. 

In onze permacultuurtuin bij Wijkboerderij de Schellerhoeve in Zwolle proberen we de natuurlijke systemen na te bootsen. De grootse uitdaging op dit moment is het voeren van de kippen en eenden in de winter zonder ingekochte granen. Waarom wil je geen ingekochte granen gebruiken? Voor meerdere redenen: het is zonde om granen in dieren te stoppen – die kun je beter zelf direct opeten, kippenvoer bevat vaak soja. Soja wordt in andere landen geteeld en leidt tot veel problemen. o.a. het kappen van bossen, industriële landbouw (fossiel, afbraak biodiversiteit e.d.) en het overschot aan fosfaat in onze bodem en watersystemen.

We proberen gebruik te maken van het huidige zonlicht. We proberen de kippen te voeren op een manier die geen extra land inneemt en die gezonder is voor de kip.

Hoe dan?

Systeemdenken.

Gras en onkruid

Kippen willen wel gras en onkruid eten. We laten ze in het weiland rondscharrelen waardoor ze ook insecten en zaden kunnen vinden. Onderweg bemesten ze de grond en houden ze plekken die we in willen zaaien onkruidvrij. Onkruid wordt ook eerst aan de kippen aangeboden, ze eten alleen wat goed voor ze is dus je hoeft niet bang te zijn dat ze iets giftig binnenkrijgen.

 

kippen kringloop
kippen in de wei. Een pallet op emmers in gebruik als schuilplek voor roofvogels

Compost

Kippen zijn de ultieme compostverwerkers – je gooit je groene afval op de hoop en de kippen gaan te werk met eten, mengen en verwerken. Ze voegen ook hun stikstofrijke mest toe op de plek waar het nodig is en verwerkt kan worden.

kippenkringloop
scharrelen in de compostbak

Wormen 

Wij kweken wormen in een wormencompostsysteem. Als het tenminste een m3 volume heeft heb je goede kans dat de wormen actief blijven eten en zich vermenigvuldigen tijdens een koude winter. Dat betekent dat de kippen er ook de hele winter door van kunnen eten, maar wel met rantsoen! Anders vreten ze alles op!  Wij zetten een pallet voor de wormenbak zodat we de toegankelijkheid voor de kippen kunnen reguleren. Je krijgt ook wormencompost erbij als eindproduct.

kippenkringloop
eenden genieten ook van compostwormen

Kool

Kippen zijn gek op kool. Een doorsnee koolplant heeft genoeg blad om elke dag te kunnen oogsten voor de kippen. Als de spruiten al geoogst zijn kan je de kool laten staan voor de kippen. Ook veldsla en postelein zijn favoriete planten.

kippenkringloop
kool is favoriet

Zaden en bessen

Van de zonnebloemen bijvoorbeeld en bessen van de framboos, van de meidoorn en de rozenbottel. Val appels willen ze ook graag opeten.  Wij zijn nog steeds frambozen aan het plukken, voor ons niet meer zo lekker maar voor de kippen een traktatie.

zure frambozen in november

Een bos!

Kippen zijn toch het blijste in een bos. Meerdere lagen (bomen, struiken, ondergroei) aanbrengen in je tuin zorgt voor meer insecten en micro-organismes. Deze zorgen voor meer vogels en meer bemesting. En ook voor meer voer en dagbesteding voor je kippen – iedereen blij. 

Afval

Heel veel mensen gooien hun schilletjes weg. Bij de boerderij verzamelen we de groeten en fruit afval van de BSO en geven we het aan de kippen. Veel winkels gooien ook hun fruit en groente die over datum is in de kliko – hier is ook iets mee te regelen. Wat de kippen niet eten kan je composteren.

Broodkruimels

Teveel brood en gekookt voedsel is meestal niet gezond voor kippen omdat ze meestal veel zout bevatten. Ik verzamel de broodkruimels van de lege broodzakken voor de kippen. Het is bijzonder hoeveel brood we weggooien in de vorm van kruimels!  De broodzak kan je ook daarna opnieuw gebruiken bij de bakker.

Toch voer inkopen?

Voer voor kippen kan je kopen in de vorm van granen of legkorrel. De meerwaarde van legkorrel zou zijn dat het een hoger gehalte mineralen heeft die gunstig is voor kippen die aan het leggen zijn.

Wij voeren gering legkorrel en kiezen liever voor biologische geteelde granen omdat je granen kunt fermenteren. Bij het fermenteren van granen zet je ze onder water voor een paar dagen. Al een dag onder water zorgt ervoor dat de kippen meer voedingstoffen uit het graan kunnen halen omdat bepaalde stoffen die vertering tegengaan afgebroken worden. Bij fermenteren kweek je ook goede bacteriën die naar binnen gaan met het graan en de spijsvertering van de kip ondersteunt (soort kippen probiotica) Fermenteren maakt dat er meer voedingstoffen vrij komen, het is als ware een soort voor-verteren van het voedsel. Dus als je je kippenvoer fermenteert (of tenminste een dag in de week zet) hoef je niet zoveel te gebruiken.

Met legkorrel is dit niet het geval omdat de granen niet meer leven. Legkorrel bevat ook soja, heeft meer bewerking meegemaakt (in de fabriek) en heeft dus waarschijnlijk een grotere ecologische voetafdruk van hele granen.

Vrijheid!

Laat je kippen zoveel mogelijk vrij zodat ze hun eigen voedsel kunnen vinden. Zorg ervoor dat je tuin volop organisch materiaal bevat in de vorm van bladeren, mulch, composthopen, takkenrillen etc. Deze trekken insecten en andere beesten aan die de kippen ook kunnen eten.

Kan je de kippen niet vrij laten rondlopen? Plant dan kippenplanten dichtbij hun ren zodat het geen moeite is om elke keer wat voor ze te oogsten.

Zorg ervoor dat de composthoop dichtbij de ren is, en als mogelijk dat de kippen toegang tot je compost systemen hebben.

kippenkringloop
klik op de foto om te zien hoe blij en vrij onze kippen zijn!