Regeneratie, systeemdenken en ontwerp

Regeneratie houdt in dat onze acties niet alleen maar duurzaam zijn, maar ook tot positieve vermeerdering leiden. Het planten van een zaadje is een regeneratieve actie, want dan komen er uiteindelijk meer zaden die zich vanzelf gaan verspreiden en groeien. Dat betekent meer mogelijkheden voor leven, dieren (inclusief onszelf) die van de planten kunnen eten en zich kunnen vermeerderen.

Het leren effectief te communiceren met elkaar leidt tot meer begrip van de ideeën en meningen van elkaar. Zo kun je sneller en betere oplossingen bedenken en waarschijnlijk ook meer geslaagde samenwerkingsverbanden creëren.

Systeemdenken?

Systeemdenken is het besef dat een actie tot meerdere gevolgen kan leiden. Systeemdenken is ook het besef dat je, met je acties, positief of negatief invloed kunt uitoefenen op het hele systeem. Binnen de permacultuur kiezen we voor positief!

Voorbeeld: Het bodemleven. Het voedsel voor alle beestjes in de bodem is organisch materiaal (compost, plantmateriaal, mest enz.). Het bodemleven is verantwoordelijk voor de vruchtbaarheid van de bodem maar ook voor de structuur, drainage en waterhuishouding, het opslaan van CO2 in de bodem en het weren van ziektes. Het is dus gunstig als er veel, gezond leven in de bodem is.

Door het bodemleven te voeden en ondersteunen (met je landbouwtechnieken) zorg je ervoor dat het bodemleven kan floreren. Maar ook dat er veel andere nuttige systemen op gang komen, die vervolgens het hele landbouwsysteem ondersteunen en veerkrachtig maken.

Dit betekent uiteindelijk ook minder werk en minder input van buitenaf, zoals meststoffen.

Waarom ontwerp dan?

Ontwerp is een woord die bij veel mensen meteen allerlei associaties oproept. Er wordt vaak aan vormgeving gedacht, aan mooie tekeningen van tuinen bijvoorbeeld, of meubilair en de inrichting van je huis.

Permacultuurontwerp gaat hoofdzakelijk over functionaliteit en het creëren van een systeem dat draait op zonne-energie in plaats van fossiele brandstoffen. Om dat te kunnen doen ga je goed nadenken over:

  1. wat je doel is
  2. of je doel past bij je omstandigheden
  3. welke dingen (elementen) je in je systeem wilt hebben
  4. wat de elementen nodig hebben
  5. wat de elementen produceren
  6. waar de elementen geplaatst worden in relatie tot jezelf en elkaar zodat nuttige verbindingen kunnen ontstaan.

Het ontwerp zelf kun je zien als een proces van doelen stellen, onderzoek plegen, plannen maken, uitvoering en evaluatie. Vaak wordt dit proces samengevat in een tekening, maar de redenering is belangrijker dan de tekening.

Een klassiek voorbeeld van ontwerpdenken is het plaatsen van zaailingen en planten die veel aandacht nodig hebben (moestuinplanten bijv.) dicht bij je eigen centrum van activiteit. Op deze manier spaar je jouw energie omdat je vaak in de buurt ben en vanzelf opmerkt als er iets moet gebeuren. Omdat je deze planten direct in je zicht heb (misschien net buiten het keukenraam) kun je ze ook makkelijker beschermen tegen slakken, duiven, luizen en andere mee-eters. 

De kans op een succesvolle oogst is groter dan wanneer je moestuin op afstand is. De energiebesparing bevindt zich in de tijd, lichamelijke energie, kosten voor zaden, geldbesparing aan eten, minder voedselkilometers en misschien ook een betere gezondheid.

En die mee-eters dan? Wat doe je daarmee?

Input en output = behoefte en productie

Input- en output-analyse is een belangrijke onderdeel van het permacultuurontwerp. Soms begin je in een situatie waarbij er nog geen gezond systeem is. Als er weinig vogels en insecten in je achtertuin zijn, komt dat omdat daar waarschijnlijk geen voedsel en onderdak voor ze aanwezig is. Dan is de kans op ‘plaagdieren’ groter.

Je begint aan je moestuin in de achtertuin, er komen veel slakken of luizen en die eten alles op. De output van je moestuin is dus slakken en luizen. En de input voor de slakken en luizen was jouw groente.

Wat moet je doen?

Onderzoek voor wie slakken- en luizen-input zijn – wie zijn de natuurlijk vijanden ervan.

Onderzoek wat de natuurlijke vijanden nog meer nodig hebben om zich in jouw tuin thuis te kunnen voelen. En daarvoor zorgen.

Geduld hebben!

Om een situatie van evenwicht te bereiken heb je tijd nodig…

Wees zelf een slak en geniet van het uitzicht.