Je kunt ALLE problemen van de wereld in een tuin oplossen!

You can solve all the world’s problems in a garden

Geoff Lawton

Oh Ja? Hoezo?

Alle problemen van de hele wereld. Dat klinkt inderdaad een beetje teveel om op te lossen in een tuin.  Maar stel je voor, dat iedereen thuis zou blijven en in de tuin zou werken… tja naïef.

En toch is het waar

Er zijn veel problemen die je kunt oplossen in een tuin. Een ervan is wateroverlast.

Een groene en eetbare tuin:

  1. neemt hemelwater op in de bodem →
  2. reduceert wateroverlast
  3. creëert regen! (ja echt, door transpiratie van water door planten komt er meer vocht in de atmosfeer die uiteindelijke als regen weer gaat vallen)

Minder hemelwater in de het riool betekent:

  1. minder water om te zuiveren →
  2. minder gebruik van fossiele brandstoffen door de zuiveringsinstallatie →
  3. minder lokale CO2-uitstoot →
  4. minder globale CO2-uitstoot

Meer hemelwater de bodem in betekent:

  1. meer plantengroei →
  2. reguleren van het lokale klimaat
    1. koeler in zomer
    2. warmer in de winter →
  3. minder fossiele brandstof voor verwarming/verkoeling van het huis →
  4. minder CO2-uitstoot
  5. minder globale CO2-uitstoot
  6. meer fotosynthese →
  7. meer opname van de CO2 in de atmosfeer… need I say more?

O kijk, ik begin een patroon te zien!

Meer gebruik van inheemse en eetbare planten betekent:

rode bessen
rode bessen
  1. gratis voedsel voor jou →
  2. minder voedsel van de supermarkt →
  3. minder vervoer + verpakking →
  4. minder fossiele brandstof gebruik →
  5. minder CO2-uitstoot…
  6. meer plezier in je tuin? →
  7. meer aandacht voor je voedsel →
  8. meer ontspanning →
  9. meer gezondheid →
  10. minder medicijnen? (incl. minder CO2-uitstoot?)

EN

  1. meer vogels, dieren en insecten in je tuin →
  2. meer voedselketens →
  3. meer doorgeven van CO2 in de vorm van koolstof (elke organisme is van 18% koolstof gemaakt)
  4. meer opname van CO2 uit de lucht
  5. meer circulatie van voedingstoffen tussen dieren en planten →
  6. minder gebruik van gekochte meststoffen →
  7. minder CO2-uitstoot 
  8. enz…

En zo zou ik eindeloos kunnen doorgaan…

Mensen die een permacultuur jaaropleiding volgen ontdekken al vrij snel dat alles invloed op alles heeft. En dat een kleine verandering een grote invloed op het geheel kan hebben. 

Als jij de globale uitstoot van CO2 kunt beïnvloeden door je tuin groen en/of eetbaar te maken heb je ook effect op zoveel meer, op globaal niveau. Het enige wat nodig is, is dat je gaat beginnen.

En verder… waarom zou je dit willen hebben…?

 

Als je dit mag hebben? …

 

Een eetbare tuin is op elke stuk grond mogelijk. Met een goed ontwerp past het ook goed bij jouw leven.

Voor makkelijke planten kijk hier. Wil je toch wat hulp? Kijk dan hier of kom meer ontdekken over permacultuurontwerp.

 

 

Wat is permacultuur? Iets met ronde tuinen?

Moet een permacultuurtuin rond zijn?

Welke tuin hieronder is volgens jou een ‘permacultuurtuin’?

Weet je het al?

Ikke niet!

Wij mensen zijn heel erg ‘vorm’-gericht. We zien iets en koppelen het snel aan iets anders, een idee, een oordeel. Permacultuur en mulch bijvoorbeeld. Of permacultuur en ronde tuinen.

Dus het kan zijn dat de tuin aan de rechterkant hiernaast meer ‘permacultuur’ gevonden wordt dan die op de linkerkant.

Ik ken deze plek niet.
Ik kan dus ook niet weten precies wat de
– ecologische omstandigheden zijn (grondwater, bodem, windrichting enz.)
– doelen, ideeën en wensen van de beheerders van deze stukken zijn.

Ik kan ook niet weten waarom de beheerders van dit stuk het op deze manier hebben ingericht. Op basis van de vormen en technieken die ik zie, kan ik weinig zeggen over de methodiek die erachter zit.

‘Waarom’ is de belangrijkste vraag. Om erachter te komen zou ik in gesprek moeten, en vragen stellen.

Wat is permacultuur dan?

Vorm volgt functie

is een favoriete kreet van mij. Permacultuur is functioneel ontwerpen. De beoogde functie van je ontwerp is leidend. De landschappelijke, sociale en klimatologische omstandigheden zijn ook leidend.
Dus de vorm die je tuin uiteindelijke krijgt en de technieken die je daarbij gebruikt zijn het product van een analytisch en doorgaand denkproces. Dit heet het permacultuur ontwerpproces – lees er hier meer over.

De vormen of technieken die je gebruikt veranderen vaak in de tijd. Observeren gaat altijd door. Evaluatie blijft ook doorgaan. Door doen leer je steeds meer. Door observeren en nadenken krijg je steeds meer inzichten. Waardoor je ziet dat er toch steeds iets anders nodig of mogelijk is…

In het Engels hebben we het over een ‘rolling’ ontwerp. Het ontwerp wordt in grote lijnen neergezet als concept. Er blijft genoeg flexibiliteit over voor het verder veranderen en invullen door de tijd heen. We gaan ervan uit dat we het mogelijk ‘fout’ hebben. Dat er altijd veel meer te leren is. Dat we het nog niet allemaal weten. Het aanpassen van je technieken verandert hier samen mee.

Alles, altijd

Dit procesgerichte aspect van permacultuur is vaak moeilijk voor de moderne mens. We zijn gewend aan het ‘Alles, altijd’-fenomeen van onze hedendaagse cultuur (Harald Welzer). We willen weten hoe die leuke permatechnieken werken, en nu meteen a.u.b.! Dan gaan we de problemen effe fixen…

Permacultuur is op de natuur gebaseerd. Die zet geen volgroeide eikenbomen neer. De bomen moeten klein beginnen en groeien. Ze zijn afhankelijk van de omstandigheden. Soms ontkiemen ze niet, soms waaien ze om, soms krijgen ze een ziekte…
De bomen die wel volgroeid raken zijn spectaculair in omvang maar ook in wat ze waarborgen. Elke volgroeide eikenboom is zelf een complex ecosysteem met honderden dieren en planten die in en rond de boom wonen en leven. De boom zelf heeft invloed op het weer, de watercyclus, de wind en het microklimaat. De boom zelf zorgt ervoor dat er meer leven mogelijk is. Dat heet regeneratie.

Wat wil ik hiermee zeggen?

Elke mens heeft hetzelfde potentieel als een eikenboom. Het potentieel om het klimaat en de biodiversiteit te beïnvloeden. We kunnen een positieve of een negatieve invloed hebben.

Jij mag het kiezen.

Wil je als die volgroeide eik worden? Dan moet je je eigen plek in het ecosysteem leren kennen. Dat doen we met permacultuur aan de hand van de principes, gericht observeren van natuurlijke patronen en experimenteren ermee. Dat heeft tijd nodig.
De principes helpen jou o.a. om te beslissen of je tuin rond moet zijn of juist vierkant. Ze helpen je beslissen of een tuin überhaupt wel nodig is voor het behalen van je ‘duurzame’ doelen. Misschien is het veranderen van je koopgedrag voor jou veel effectiever…

Wat leer je tijdens een permacultuur cursus?

Je leert met de principes werken zodat je actief vorm kunt geven aan hoe je verder wilt gaan leven. Hoe je je verder kunt ontwikkelen richting eikenboom! Permacultuur is een manier van bewust handelen. Bewust van het effect van je beslissing op de omgeving en op jezelf. Om dat te kunnen doen kun je niet wegkomen met niet willen onderzoeken, niet willen nadenken…

Leer je niks over technieken?

ontwerp boerderij-erf in Drenthe

Jazeker wel. Je leert over hoe bepaalde technieken werken:
– waar ze werken
– wanneer ze werken
– waarom ze werken.

Je leert natuurlijke processen in technieken herkennen. Want als je deze processen herkent en begrijpt kun je er flexibel mee omgaan.
Je gebruikt je kennis van het proces om je eigen technieken te ontwikkelen en bij te stellen. Dat is pas macht!
Voorbeeld: Als je weet dat de bacteriën op de wortels van waterplanten verantwoordelijk zijn voor het zuiveren van water in een helofytenfilter, dan begrijp je dat je niet per se een helofytenfilter in de achtertuin nodig hebt om water te zuiveren. Het filter is slechts een vorm die het proces mogelijk maakt. Er zijn ook andere vormen mogelijk. Dat opent de deur naar creatieve oplossingen die passen bij jouw omstandigheden…

En dat is nu precies wat permacultuur inhoudt. Het verzinnen van creatieve oplossingen die natuurlijke processen inzetten voor het behalen van jouw doelen in jouw omstandigheden. Maatwerk.
Met ronde tuinen heeft dat weinig te maken…

Spreekt dit je aan?

Ben je überhaupt tot aan het einde van deze blog gekomen? Dan is een permacultuur cursus wellicht iets voor jou. En zoals de eikenboom: begin klein. Kom naar een permacultuurmiddag of doe mee aan een weekend introductiecursus.

 

De edele kunst van het mulchen

Mulch je suf! Overal stro en karton…?

 

Stro als mulch

Gelukkig ben ik nu volledig hersteld, ik heb het tegenwoordig zo goed onder controle dat ik weer zonder zorgen in de supermarkt kan rondlopen, zonder raar te doen bij de bakken onder de kassa. Mijn bakfiets hoeft niet meer altijd overal mee naar toe, voor het geval dat… want je weet het maar nooit. De mannen bij de fietswinkel gaan zich niet meer achter de toonbank verstoppen als ze mij zien aankomen.

Karton, kweek, dwangneurose.

Toen ik startte met mijn tuin in 2011 droomde ik over kweekwortels – ja echt! Ik droomde dat ik voorzichtig aan een sprietje ging trekken waarna er kilometers wortels uit de bodem tevoorschijn kwamen. Met mij er achteraan aan rennen, het spul rond mijn hand wikkelend als een bol wol.

Karton was dus toen heel erg nodig om de kweek te onderdrukken, en stro om het karton heel te houden als we erop zouden lopen.

Maar zijn karton, stro en mulchen altijd met elkaar verbonden? Nee. Moet je altijd de fietsenmaker lastig vallen als je ‘aan permacultuur’ gaat doen? Nee.

de edele kunst van het mulchen, moestuin
moestuin aanleggen op een grasveld – met karton

Het gebruik van karton is vooral handig bij het onderdrukken van lastige wortelonkruid, op kleine oppervlaktes. Een paar hectare afdekken met karton is echt niet te doen hoor! Dan moet je iets anders verzinnen zoals varkens, kippen, concurrerende planten enz.

En als je wel met karton moet afdekken is het ook handig om je doelen goed duidelijk te hebben. Want mulchen is een kunst. Of je nu karton of andere materiaal wilt gebruiken. Met permacultuur zijn we bezig met strategie. Denken in de tijd is een enorm belangrijke factor – wanneer ga je wat doen en waarom.

Stap een:

Weten waarom je wilt mulchen. Hier kun je meer over de functie van mulch lezen.

Stap twee:

Natuurlijke patronen gebruiken om strategisch te gaan mulchen. Strategisch mulchen?! Waarom? Doe ik niet een beetje ingewikkeld? Mulch gooi je gewoon neer, toch?
Nou… dat kan. En het kan ook veel slimmer.

Een voorbeeld:

de edele kunst van het mulchen, postelein
winterpostelein

Postelein is een heel handig gewas. 

  • eetbaar
  • in de herfst en winter aanwezig
  • het dekt je grond af in de winter (bescherming tegen erosie en in stand houden van het bodemleven).

Postelein zaait zich ook rijkelijk uit als hij de kans krijgt. Waardoor je het bijna nooit meer hoeft in te zaaien.

Mulchen met postelein het jaar rond

De edele kunst van het mulchen postelein
knoflook gepoot tussen de postelein

Herfst
Postelein zaai je in de herfst. Door slim te combineren kun je andere gewassen tussen de postelein zetten, zoals herfstuien en knoflook.

Winter
Postelein is de hele winter door te oogsten

Voorjaar
Je kunt de postelein er gedeeltelijk uithalen op de plek in het bed waar je wilt inzaaien. Ik laat de postelein rondom de knoflook, winteruien en kolen nog staan totdat het zaad zet.

Mei/juni
De postelein zet nu zaad. Ik trek het uit en leg het tussen de nieuwe gewassen in de andere bedden. Deze mulchlaag zorgt ervoor dat ik alle voordelen krijg van mulch en ook dat mijn bedden vanzelf weer afgedekt worden met postelein in de winter. Het zaad van de postelein valt in de bedden waar ik ermee mulch. Een volledige kringloop.

de edele kunst van het mulchen - postelein en veldsla
bloeiende veldsla en postelein tussen de knoflook

Een element heeft meerdere functies

Een element (postelein) heeft dus meerdere functies in de tijd: bodembedekking, eten, mulchmateriaal en vroege bloesem voor de insecten. En veldsla kun je op precies dezelfde manier gebruiken.

Inzicht in natuurlijke patronen en processen is leidend in het uitvogelen van zo’n systeem. En het leuke is dat iedereen het kan leren. Permacultuur is maatwerk. Knippen en plakken van systemen en technieken werkt niet. Je eigen experimenten opzetten vanuit je observaties werkt veel beter en is een stuk leuker.

Slakken en mulch

‘Mulch trekt slakken aan’ is iets wat ik vaak hoor. Het trekt toevallig ook een heleboel andere dieren aan inclusief de vijanden van de slak, dus dat komt goed uit. Hoe je mulch gebruikt kan van grote invloed zijn op het ‘welles’ of ‘nietes’ van dit verhaal. Met wat inzicht in de levenscyclus van de slak kun je de populatie en het gedrag enigszins beïnvloeden met je mulchaanpak.

Mulchen is strategie

de edele kunst van het mulchen - postelein onder tuinbonen
postelein als mulchlaag onder de tuinbonen

Net zoals alles in permacultuur, is het inzetten van mulch maatwerk. Je kunt een strategie ontwikkelen die past bij de omstandigheden. Belangrijk is je eigen mogelijkheden, de tijdsdruk en je gedrag te betrekken bij het uitwerken van je mulchstrategie. Als je geen tijd hebt om regelmatig en gedoseerd te gaan mulchen kun je misschien beter met compost gaan werken…

Wil je meer weten? Bij de ‘betaal wat je kunt workshop‘ over mulch in de moestuin gaan we hier dieper op in. Met:

  • uitleg over de relevante natuurlijke patronen en factoren
  • praktijkvoorbeelden in de permacultuurtuinen
  • wanneer is karton en stro toch echt handig?
  • mulch-werkboek om mee te nemen waarin alle workshop informatie en hulp bij het uitwerken van je eigen mulch-strategie
  • taart van Marloes! – altijd verrukkelijk.

Bij het betalen van een 30 euro borgsom is je plek gereserveerd.

Meer informatie vind je hier!